Wyrok z dnia 2.12.2025 r. wydany w sprawie o sygnaturze P 10/16 przez Trybunał Konstytucyjny spowodował, że służebność przesyłu na nowo wbudziła zainteresowanie. Sąd Najwyższy zajął podobne stanowisko już w 2023 r.
W dniu 24.02.2023 r. Sąd Najwyższy wydał postanowienie w sprawie o sygnaturze III CZP 108/22, w którym wyraził pogląd, że przyjęcie istnienia w stanie prawnym obowiązującym od 1 stycznia 1965 r. do 2 sierpnia 2008 r. służebności „o treści odpowiadającej służebności przesyłu” oraz doliczenie czasu posiadania takiej służebności do czasu niezbędnego do zasiedzenia służebności przesyłu narusza zakaz działania prawa wstecz wyrażony m.in. w art. 3 KC.
Bieg terminu zasiedzenia przed 2008 r.
Dotychczasowa linia orzecznicza dopuszczała możliwość biegu terminu zasiedzenia prawa odpowiadającego treściowo służebności przesyłu. Natomiast w postanowieniu wydanym w sprawie o sygnaturze III CZP 108/22 Sąd Najwyższy zajął całkowicie odmienne stanowisko.
Sąd Najwyższy uznał, że przed nowelizacją Kodeksu cywilnego wprowadzającą służebność przesyłu nie mógł biec termin zasiedzenia prawa odpowiadającego treściowo tej służebności.
Dominująca linia orzecznicza
Postanowienie wydane w sprawie o sygnaturze III CZP 108/22 nie wpłynęło jednak na zmianę dominującej linii orzeczniczej.
Zgodnie z dominującą linią orzeczniczą Sądu Najwyższego, ukształtowaną przede wszystkim pod wpływem uchwały z 7 października 2008 r., III CZP 89/08, oraz uchwały z 22 maja 2013 r., III CZP 18/13 (OSNC 2013, nr 12, poz. 139), przed 3 sierpnia 2008 r. mógł biec termin zasiedzenia tzw. służebności (określanej niekiedy „gruntową”) o treści odpowiadającej służebności przesyłu, a po tej dacie dotychczasowy okres zasiedzenia podlega doliczeniu do czasu posiadania wymaganego do zasiedzenia służebności przesyłu.
Czy jesteśmy w fazie zmiany dominującej linii orzeczniczej?
Postanowienie SN z 27.11.2023 r., I CSK 6162/22, Legalis nr 3015498 oraz postanowienie SN z 27.11.2024 r., I CSK 156/24, Legalis nr 3170359 wskazywały na utrzymanie dotychczasowej linii orzeczniczej, zapoczątkowanej postanowieniem w sprawie III CZP 89/08 i III CZP 18/13.
Następnie, w dniu 4.12.2024 r. Sąd Najwyższy w sprawie o sygn. akt II CKSP 1920/22 zajął tożsame stanowisko, jak w sprawie III CZP 108/22:
„Przed nowelizacją Kodeksu cywilnego wprowadzającą służebność przesyłu nie mógł biec termin zasiedzenia prawa odpowiadającego treściowo tej służebności, a rolą sądów nie jest zastępowanie ustawodawcy.” (Postanowienie SN z 04.12.2024 r., II CSKP 1920/22, Legalis nr 3155620).
Jednakże już w dniu 13.02.2025 r. zostało wydane postanowienie zgodnie z dominującą linią orzeczniczą, w którym Sąd Najwyższy stwierdził, że: „Dopuszczalne było nabycie w drodze zasiedzenia służebności gruntowej o treści odpowiadającej służebności przesyłu przed 3 sierpnia 2008 r., gdy weszły w życie art. 3051-3054 KC, dodane do Kodeksu cywilnego ustawą z dnia 30 maja 2008 r. o zmianie ustawy – Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 116, poz. 731), regulujące służebność przesyłu.” Postanowienie SN z 13.02.2025 r., II CSKP 561/24, Legalis nr 3181031.
Następnie, postanowienie zgodne z dominującym kierunkiem orzecznictwa zostało wydane przez Sąd Najwyższy w dniu 15.07.2025 r. (sygn. akt: I CSK 1030/24, Legalis nr 3259887).
W idealnym systemie prawnym byłby tylko jeden kierunek orzecznictwa. Wyrok TK może przyczynić się do ujednolicenia dalszego orzecznictwa w tym zakresie oraz do zmiany dominującego kierunku w orzecznictwie.
Pomagam konsumentom chronić ich prawa. W razie potrzeby wsparcia prawnego w sporze z przedsiębiorstwem energetycznym, porozmawiajmy. Zaproponuję ścieżkę działania adekwatną do sytuacji i generującą jak najniższe koszty. Spotkanie można zarezerwować w dniach od wtorku do soboty. Cennik kancelarii znajduje się na stronie głównej.
Informacje przedstawione w artykule służą wyłącznie celom informacyjnym. Nie stanowią one opinii prawnej, ani porady prawnej. W przypadku potrzeby uzyskania wiążącej interpretacji lub indywidualnego wsparcia prawnego niezbędne jest przeanalizowanie przez osobę świadczącą usługi prawne stanu faktycznego danej sprawy.
