Pierwszym krokiem, który powinien podjąć właściciel nieruchomości przeciwko operatorowi sieci dystrybucyjnej nie jest wezwanie do zapłaty i uregulowania stanu prawnego, ani wniosek lub pozew inicjujące postępowanie sądowe. Według mnie należy zacząć od wniosku o udzielenie informacji. Nie jest to zbędny wydatek – to konieczna czynność, która pozwala ograniczyć ryzyko przegrania sporu i poniesienia jego kosztów.
Procedura porządkowania spraw z operatorem sieci przesyłowej, który korzysta z działki na podstawie nieznanej jej właścicielowi, może się zakończyć na tym jednym piśmie, albo zapoczątkować łańcuch czynności, które ostatecznie doprowadzą do uregulowania tytułu prawnego do nieruchomości. Jeżeli już z pierwszego pisma operatora sieci wynika, że posiada on decyzję wywłaszczeniową, wydaną na podstawie art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 roku o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (t.j. Dz.U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64 ze zm.) to postępowanie sądowe jest niecelowe.
Tytuł prawny do nieruchomości, o którym właściciel nie wiedział
Właściciel nieruchomości może nie wiedzieć o tym, że przedsiębiorca przesyłowy posiada decyzję wywłaszczeniową, wydaną na podstawie art.
35 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 roku o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (t.j. Dz.U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64 ze zm.). Taka decyzja jest tytułem prawnym dla przedsiębiorcy przesyłowego do stałego korzystania z wymienionej w tej decyzji nieruchomości.
Może też nie pamiętać, że podpisał z właścicielem sieci umowę użyczenia lub inną podobną umowę, która daje mu prawo do korzystania z działki.
Przykładów tytułów prawnych do nieruchomości jest więcej niż dwa podane wyżej. Wniosek o udzielenie informacji pozwala na ustalenie, czy przedsiębiorca przesyłowy na pewno nie ma tytułu prawnego do nieruchomości.
Jeżeli operator sieci dystrybucyjnej posiada tytuł prawny do nieruchomości, to właścicielowi nieruchomości nie przysługuje ani roszczenie o służebność przesyłu, ani roszczenie o zapłatę wynagrodzenia za bezumowne korzystanie.
Zebranie informacji, które i tak są potrzebne do wniosku lub pozwu
Do przygotowania wniosku o udzielenie informacji potrzebne będą dane, które i tak byłyby zebrane na potrzeby przygotowania wniosku o ustanowienie służebności przesyłu lub pozwu o zapłatę wynagrodzenia za bezumowne korzystanie.
Przykładowo są to informacje:
- kto jest właścielem działki i jaki jest numer księgi wieczystej,
- czy nieruchomość posiada tylko jedną księgę wieczystą, czy może są to dwie odrębne działki, dla których założono dwie odrębne księgi wieczyste (ma to wpływ na koszty sprawy),
- jakie urządzenia przesyłu znajdują się na działce i czyją stanowią własność,
- czy właściciel działki ma dokumenty, które świadczyłyby o tym, że przedsiębiorca przesyłowy posiada tytuł do nieruchomości,
- kiedy właściciel działki dowiedział się o istnieniu urządzeń na działce.
Na tym etapie należy sprawdzić położenie urządzeń przesyłowych na Geoportalu, a jeżeli nie jest to możliwe – zawnioskować o mapę zasadniczą nieruchomości z naniesionymi urządzeniami przesyłowymi do starostwa powiatowego, właściwego ze względu na położenie działki.
Próba zebrania informacji do wyceny roszczeń
Żeby oszacować wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z nieruchomości oraz wynagrodzenie za ustanowienie służebności przesyłu, potrzebujemy kilku informacji technicznych, które powinny zostać udzielone przez przedsiębiorcę przesyłowego.
Nie zawsze informacja zwrotna jest pełna i szczegółowa, jednak pamiętajmy, że kwoty podane we wniosku i w pozwie są tylko szacunkowe. Ostateczną wysokość roszczeń ustalają biegli sądowi w każdym z postępowań. Im więcej informacji, tym większe szanse na prawidłową wycenę.
Nie ma stuprocentowej gwarancji
Oczywiście nie ma pełnej gwarancji tego, że w toku postępowania sądowego, przedsiębiorca przesyłowy nagle nie odnajdzie tytułu prawnego do nieruchomości i sąd oddali powództwo o zapłatę lub żądanie ustanowienia służebności przesyłu.
Jednakże mając udokumentowaną korespondencję z przedsiębiorcą przesyłowym i jasną informację o nieprzedstawieniu żadnego tytułu prawnego na etapie przedsądowym, właściciel działki zyskuje dodatkowy argument przemawiający za tym, aby na zasadzie słuszności sąd nie obciążył go kosztami postępowania.
Dlatego uważam, że wydatek na wniosek o udzielenie informacji od przedsiębiorstwa przesyłowego po prostu się opłaca. Pozwala lepiej przygotować się do postępowania sądowego, albo go uniknąć, jeżeli okaże się, że przedsiębiorca przesyłowy jednak posiada tytuł prawny do nieruchomości, o którym właściciel działki nie miał wiedzy.
Materiał stanowi informację o wykonywaniu zawodu w rozumieniu art. 31 ust. 2 Kodeksu Etyki Radcy Prawnego. Informacje przedstawione w artykule służą wyłącznie celom informacyjnym. Nie stanowią one opinii prawnej, ani porady prawnej. W przypadku potrzeby uzyskania wiążącej interpretacji lub indywidualnego wsparcia prawnego niezbędne jest przeanalizowanie przez osobę świadczącą usługi prawne stanu faktycznego danej sprawy.
